Een waterput in de tuin: water bij de hand als het lang droog is

Na een paar droge zomers op rij kijken veel tuinbezitters anders naar water. De gieter vullen aan de kraan voelt zonde, en een regenton is na een week zonder regen leeg. Een eigen waterput is dan een oplossing die al eeuwen werkt. Op boerenerven en in oude dorpstuinen zie je ze nog: een ronde put met een deksel, waar je met een pomp water uit haalt. In een moderne tuin werkt het principe nog steeds.

Hoe een waterput werkt

Een waterput is een gat in de grond dat tot onder het grondwaterniveau reikt. De wand bestaat uit ringen die op elkaar worden gestapeld, zodat de put niet inzakt. Het grondwater sijpelt via de bodem en soms via kleine openingen in de onderste ring de put in. Je haalt het eruit met een handpomp of een kleine dompelpomp.

Veel mensen laten ook het regenwater van het dak in de put lopen. Dan vult de put zich niet alleen met grondwater, maar ook bij elke bui. Op een gemiddeld Nederlands dak valt per vierkante meter rond de 800 liter regen per jaar. Een schuurdak van tien vierkante meter levert dus al duizenden liters op.

Is je tuin geschikt?

Niet elke tuin is even geschikt voor een put. Het hangt vooral af van hoe hoog het grondwater staat en hoe de bodem is opgebouwd. Op zandgrond met grondwater op een meter of twee werkt een put goed. In klei is de toestroom trager, en op hoge zandgronden kan het grondwater in de zomer zo diep wegzakken dat een put droogvalt.

Vraag de buren of zij een put of een bron hebben en hoe die het doet. Kijk ook wat je waterschap of provincie toestaat. Voor kleine hoeveelheden water voor de tuin is meestal geen vergunning nodig, maar in sommige gebieden gelden beperkingen, bijvoorbeeld rond drinkwaterwinning.

Waar je op let bij de plek

• Zet de put niet onder grote bomen: wortels zoeken het water op en kunnen de ringen verschuiven.
• Houd afstand tot een septic tank, mesthoop of composthoop, zodat er geen vervuild water de put in loopt.
• Kies een plek die je met een slang makkelijk bereikt, dicht bij de moestuin of de borders.
• Denk aan het deksel: speelt er een kind in de tuin, dan moet het deksel zwaar of afsluitbaar zijn.
• Laat het regenwater eerst door een filter of bladvanger lopen, anders vult de put zich langzaam met bladeren en slib.

Betonringen of kunststof?

Voor een waterput kun je kiezen uit kunststof en beton. Kunststof is licht en makkelijk te plaatsen, maar een lichte put kan bij hoog grondwater gaan opdrijven. Beton is zwaar, blijft op zijn plek en gaat tientallen jaren mee. Een prefab waterput van betonringen wordt in een paar uur geplaatst: er wordt een gat gegraven, de ringen gaan erin en de ruimte eromheen wordt aangevuld.

Plaatsen gebeurt meestal met een kraan of minigraver, want een ring van beton weegt al snel honderden kilo’s. Zorg dus dat er een machine bij de plek kan komen. Bij een tuin achter een rijtjeshuis is dat soms het lastigste deel van het project.

Wie twijfelt over de maat of de diepte, kan zich laten adviseren door een leverancier van betonputten. Die rekent mee met het grondwaterpeil, het volume dat je wilt opslaan en de belasting op het deksel als er ooit een kruiwagen of auto overheen gaat.

Water gebruiken: wat wel en wat niet

Water uit een tuinput is geen drinkwater. Gebruik het voor de tuin, de vijver, het schoonspuiten van tegels of het wassen van de auto. Wil je het water ook in huis gebruiken, bijvoorbeeld voor de wc, dan heb je een apart leidingnet nodig dat nergens contact maakt met de drinkwaterleiding. Laat dat altijd door een installateur aanleggen.

Test het water eens als je er groenten mee besproeit, zeker in een oud dorp of op een voormalig erf. Een eenvoudige wateranalyse laat zien of het geschikt is.

Tot slot

Een waterput is een eenmalige investering die je tuin jaren van water voorziet. Kies een plek waar het grondwater zich goed laat vangen, houd de put schoon met een filter en een goed deksel, en zorg dat je er met een pomp makkelijk bij kunt. Dan heb je in de volgende droge zomer gewoon water bij de hand.